FERHENG www.elat.ch

 

KURD’Î Term = KÜRT’çe Terim ve kısaltmalar

AE / ae = Aşpëjxane MK / mk = Mut

Ai / ai = Abari , Sıtari , İqtisat Ekonomi , İkisat , Beytiye


ap / AP = Aşpezxane , Aşxane mut / Mut  Mutfak

B. / b. = Behri Bahrī , Denizsel Su taşımacılğı ile ilgili

B / b = Bar , Bang Grm Ünlen , Nida

BN / bn = Bınërın / Bınehrın Bkz Bakınız

BT / bt = n Bedewiyat Estetik

ANTR = Antrapo ( Merıv’ayi / Merıv’ti)

B K = Bë Këmasiyat [ rz ] = Kusursuz , mükemmel , fevkalāde

Bëje = n Kelime ,Söz *** Gıli / Kelime = Laf , Söz , Kelime *** Gotın = Laf , söz

Bıwëj = n Terim TEHR = 1 Biçim , şekil uslup , Tür 2 Grm Terim , Tabir

Bl = Bal , görece

DN / dn = Dıbıstan

Dıjraber = Karışık , zıt mana veren kelime , Rakip , Muallif

DT / Dermaniyat n = Farmakoloji , Derman İlmi

DY / dy Der doriyat / Doriyat = f Ekoloji , Çereçilik *** Ökologie

Et / et = Edet Gelenek , Anane Tradition

EDW / edw = Edawi Edb / edb = Yazın edebiyatında ahlaki anlam

Edad / Daçek = [ rz ] = Grm Edat , ilgeç ; İlgeç = Bir süzcükten sonra gelerek o sözcük ile öteki söz öğeleri arasında ilgi sağlıyan sözcük , Ad ve Adıl’ları sık sık tamamlama biçiminde kullanılır . Edat = kendi başına māna ifade etmeyip , kelime ve fiillerle birlikte māna ifade eden kelime veya harf .

FN / Fetılantın =
Dönüştürmek , Döngü kılmak , Gidişi olanı geri döndürmek Grm ( sb ) Mutavaat fiili , dönüşlü fiil , Mutavaat zamiri , dönüşlü adıl

GT / gt = Geleriyat / Gelerinas = ( Xelkiyat ) Halkıyat , Halk bilim , Budun bilim , Folklor , Kavim bilimi

G / g = Gihanek / Gırëk
Grm bağlaç Gehinek [ rz ] = Bağlaç

G . / g . = Guhërker / Guherbar = Değiştirici ,Ön ve son ek’lerin manā’larını deniştirir

HZ / hz = Hesab zan’î = n Mat = Matematik

HK = Hevok = n Grm Cümle , Tümce

HQ / hq =Hıqûq= n HK = Hukluk ,Yasa

HM / hm = Heyam Eyam , Vakit , Zaman ile ilgili kısaltma

HT / ht =Hësahiyat
Teknoloji , Teknolojik , Fenni

HZ . / hz . = Hewa zani ( Met) Meteoroloji , Hava bilimi

Kite = n [ rz ] Grm Hece

KŞ / kş = Kıvş’dank
Bir yazının veya sözğn altına çizilen çizgi , Söcük yaymada kullanılan çizgiler.

 

 

KT / kt = Komeliyat n / SOS = sosyaloji SOS = Sosyaloji

V / v = Veqetandek = İki farklı bir şeyi birbirinden ayıran , belirleyen .

QB / qb = Qesır bendi , Avahivani Mimarlık

Lk / lk = Lëdank / Lëdan
Grm Vurgu , Üsteleme ( Serxıstın )

Lr / lr = Lëker Fiil ,eylem / Hal veya eylemin kipini zamanını sıfat halinide belirlemek’te kulanılır

M / m = Më’nav [ rgd ] Grm Dişil , Müzekkerin karşıtı

MZ / mz = Mecäz’î Mecāz’i

NR / nr = Nıfır Bed Dua , İleniş , İntizar

N / n = Nav İsim , Ad

N . / n. = Në’nav / Nër’nav [rgd] Grm Eril , Müzekker , Müennesin karşıtı

NN / nn = Navin nav Grm Ortaç

Nişandek = n Nokta’lama işaretleri [ Nişan dank / Kıvş dank = Bir şeyi belirleyen veya bulunmasını kolaylaştıran İm veya ima’da işaret veya iz gibi hallerde kullanılır , Yazılan yazı’nın üzerine kalem çekmek texs etme’de kullanılan yazın sözü .

PK / pk = Pëşdank [ rz ] Grm Ön ek

PK . / Pk . = Paşdank / Päş dank[rz ] Grm Son ek Son takı Mı’va = Benim ile Ke’ va = Kimin ile Lı’va = Ken’disi ile olurken Lı’va = O ile veya Nesnenin her hangi birisi ile’de olur. Mı’va wu = Geçmiş zamanlı bir durum ile BENİM İLE’YDİ WU son takısı sık kullanılan bir takıdır ( bkz Alman’ca Terim bölüm Pp / POSTPOSİTİON bkz Edat’ı lāhika )

Lt / lt = Listık Oyun ,oyuncak veya iskambil , tavla gibi isimleri kısaltmada kulanılır

 

P / p = Pëşker [ rz ] Grm Belirleyiçi işaret

P . / p . = Pevdeng [ rz ] Tek ses veren çift harf . ( Zodeng /Kûrdeng)

Pıçûker = n Küçülten

Pırhejmar = rgd Grm Çoğul

 

Pronav / Ber nav[ P ëş’nav = n Adıl / Zamir Türk’çede İsim’lerin sonuna gelen sonekler ; Zamir’i fiil’î , de Geçmiş zanam fiil’lerin sonlarına gelen Dim , din , di , dik ,diniz , , diler gibi ; Zamir’i izafî,de Muzāf ‚ların sonuna gelen im , in , i , imiz , iniz , gibi ; Zamiri nisbî , de ise isimlerin sonuna gelen im , siz ,dir ,iz , siniz , gibi ; Zamiri şahsi şahıs ismi yerine kullanılan zamirler Ben ,Sen , O , Biz , Siz ,onlar gibi . Kürt’çede ise ön ek olan bir hal alır’lar Dı , Lı , Lë , Lo ,Bı , Ber , Ser , Der , Hıl gibi .

( Zamir Grm mütekellim, muhatab ve gaibe delālet eden ve bunların makamına kaim olan rumūzat hafleri ve harf terkip’lerin her biri . )

Rader = Grm Fiilin mastar hali , / Mastar Fiil’lerin şahıs ve zaman göstermiyen , fakat olumlu,olumsuz halleri olabilen isim şekli , isim fiili .

( Masdar = mastar ,Fiil kökü ,fiilin zamana ve şahsa bağlıolmuyan şekli )

RAWE = Grm Kip /Fiillerin bildirme ,dilekşart , istek geçerlilik veya emir bildirdiklerine göre girdikleri şekil .

Rengdër = Sıfat , ( Wesf = vasf , vasıf , sıfat bir kimse veya şeyin keyfiyetini belirler Çehre ,Alamet , sima kişi hallerini belirler . )

Rengpişe =Zarf , belirteç (Hoker = Zarf ) Bir fiilin veya bir sıfatın veya başka bir zarfın manāsına nicelik nitelik gibi yer, zaman māhiyyet’lerde başkalık belirten kelime .

Zarf ,bir fiilin bir sıfatın veya başka bir zarfın << yer zaman , māhiyyet >> ( nicelik, nitelik ) gibi durumlar’da başkalık katan vasıf’larını belirten kelime .

Rom 1 / rom 1 = Romvani Alafranga , Avrupa tarzı

Rom 2 / rom 2 = Romvani Alaturka , Türk atrzı , Şark usüli

RZ / rz = Rëzımann / ZZ / zz = Zıman zani Grm / Gramer , Dil bilgisi

SS / ss = Seyrüsefer ; Trafik

ŞT/ şt = Şemaliyat 1 Teşrih , Yapı bilim , Otopsi 2 Gövde bilim , Anatomi

Tm / tm = Term , Tehr
Terim , Tarz , Üslūb , Biçem

TT / tt = Tehriyat Termiyat = Terminoloji , Lūgat ilmi

T QT / Tıranevan’î , Qelfkar’î , Tımazvan’î = n Yermeli , Alaylı , Hicivli , Yergili

WD / Wek dın = n VS / vs Ötekiler gibi

 

Y / y = Yekhejmar Grm Tekil , Sayı ve rakamda tek

ZA / za = Zarava / Zarawa =
Diyalektik , Şive veya lehçe ile ilgili

ZZ / zz = Zımana zarra ÇD / çd = Çoçuk dili

 

 

 

Nişandar’ ä nıvis’ë Gulık’ë Nıvıs’ë = İmla işaretleri
****************************************************************************

 

. Nıqte sekınandın’ë ( Rawestın )

, Bihnok

; Bihnoktayî

….. Hatına peyhev / Domandın

? Pırsok

! Hayjdan

/ Parvekır

( ) Parantez / Nenok / Nenûk

( *. ) İzahat , Salıhat

{ } İzafī işareti , Kevanok

*** Domandın .

% Sed’î

= Wekhev

+ Pırani

„“ Çot bihnok

 

→ Ëşareta Tir’ë

[ ] Ëşareta Kozık’ë / Pardër

<< >> İzāfi işareti Nık ; Bu isim motif’te halı kilim nakış’larında motif kıvrımı veya gaga’ya benzeyen desen’lerden alın’mıştır .

Bu işaret’ler < > , << >> , İle bu ( ) , (( )) işaret’ler Terçihen zaman zanam karışık Kimi Terim Kimi baika yönleri Bir birinden Ayrı göstermek için kullanılmıştır .

( * .) Parantez içindeki yıldızın sağ altında nokta yerinde rakamlar bulaçaksınız , Bu nedemektir ? Bu şu demektir ; Açıklamar demektir , yazılandan yetinilmeyince açıklamalar bakabilirsiniz

Not = Eril ve Dişil anlam’lı kişi isim’lerinde bazı istisna’lar dışında genel’de Ünlem’lerde Eril olanlar [ Nav në / Nav nër ] sözçük son’una „ o“ Dişil olanlar [ Navmë ] „e /ë“ ile bitter . *** Qiz’ë = Kız *** Bav’o = Baba *** Da’ye = Anne *** Ap’o = Amça *** Xal’o = dayı gibi .